† ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΡΙΔΟΣ ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ
ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΓΙΑΝ ΚΑΙ ΖΩΗΦΟΡΟΝ
ΤΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣΕΩΣ ΗΜΕΡΑ ΤΟΥ ΠΑΣΧΑ
Ἀρχιμ. Εἰρηναίου Μπουσδέκη
Εἰ καί ἐν τάφῳ κατῆλθες ἀθάνατε...
Ἄκρα συγκατάβαση: Κατῆλθε στόν τάφο ὁ ἀθάνατος.
Ἀπέδειξε στήν ἐπί γῆς παρουσία του ὅτι ἦταν θεάνθρωπος. Νικητής τοῦ διαβόλου καί τοῦ θανάτου. Ἐξέβαλε δαιμόνια, ἀνέστησε νεκρούς. Χάριζε τήν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν ὡς Θεός.
Στό πρόσωπό του ἕνωσε τήν θεότητα μέ τήν ἀνθρωπότητα. Μυστήριο τῆς συγκαταβάσεως. Ἀκραία μορφή τοῦ μυστηρίου αὐτοῦ: Πέθανε ὡς ἄνθρωπος καί ἐτάφη. Εἶναι ὁ «μέχρι σταυροῦ καί τάφου συγκαταβάς ἡμῖν»!
Μέχρι τότε ἡ ταφή ἑνός ἀνθρώπου συνδεόταν μέ τήν κάθοδο τῆς ψυχῆς του στόν Ἅδη. Καί ὁ Ἅδης ἐμφανιζόταν ὡς ἡ φοβερή σκοτεινή καί αἰώνια φυλακή στήν ὁποία ἔμενε μετά τόν θάνατό τοῦ ἀνθρώπου ἡ ψυχή του. Μεγάλη λοιπόν ἡ τραγικότητα τοῦ θανάτου. Ἡ ψυχή χωρίζεται ἀπό τό σῶμα. Διαλύεται ἡ ὑπέροχη αὐτή ἁρμονία. Χάνεται τῆς συμφυΐας ὁ φυσικότατος δεσμός. Τό σῶμα παραδίδεται στή γῆ ἀπό τήν ὁποία στήν ἀρχή προῆλθε. Καί ἡ ψυχή σπρώχνεται βίαια γιά νά εἶναι αἰώνια δέσμια στό σκοτάδι καί τήν ἀπελπισία.
Ἡ ἐπικράτηση τοῦ θανάτου ἦταν τό πιό φοβερό καί ἀπογοητευτικό γεγονός γιά τόν μεταπτωτικό ἄνθρωπο, γιατί ἔβλεπε τό μέν σῶμα του νά διαλύεται καί νά ἀφανίζεται καί τήν ψυχή του νά δεσμεύεται καί νά τυραννιέται.
Καί ξάφνου κατέρχεται στόν τάφο ὁ ἀθάνατος! Ὁ Ἰησοῦς Χριστός, ὁ σαρκωμένος Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, σταυρώνεται καί πεθαίνει μέ τή θέλησή του. Ὡς Θεός εἶναι ἀθάνατος. Ὡς ἄνθρωπος ὅμως παθαίνει καί πεθαίνει. Χωρίζεται ἡ ψυχή καί τό σῶμα του ὡς ἄνθρωπος πού παραδόθηκε στόν θάνατο. Ὅμως καί τό σῶμα καί ἡ ψυχή (παρ’ ὅλον ὅτι χωρίσθηκαν μεταξύ τους) ἔμειναν ἑνωμένα μέ τή θεότητα. Καί τό μέν σῶμα διαφθοράν οὐκ οἶδεν, δέν παραδόθηκε στήν φθορά. Ἡ ψυχή του κατέβηκε στόν Ἅδη καί καθεῖλε, κατέλυσε τή δύναμή του μέ τήν ἀνάστασή του.
Σέ ἕνα ἀναστάσιμο τροπάριο λέμε: Χριστόν δοξολογήσωμεν τόν ἀναστάντα ἐκ νεκρῶν. Ψυχήν καί σῶμα γάρ ἀναλαβών, τῷ πάθει ἀπ’ ἀλλήλων διέτεμε. Τῆς ἀχράντου μέν ψυχῆς ἐν Ἅδη κατελθούσης ὅν καί ἐσκύλευσε. Τάφῳ δέ διαφθοράν οὐκ οἶδε τό ἅγιον σῶμα τοῦ Λυτρωτοῦ τῶν ψυχῶν ἡμῶν. Ἀνέλαβε μέ τή σάρκωσή του ψυχή καί σῶμα, ὅλη δηλαδή τήν ἀνθρώπινη φύση. Μέ τό πάθος διεχώρισε αὐτά τά δύο. Τό σῶμα του ὅμως δέν εἶδε διαφθορά στόν τάφο. Καί ἡ ψυχή του κατῆλθε στόν ζοφερό Ἅδη τόν ὁποῖο ἀφοῦ κατανίκησε τόν ἀπογύμνωσε ἀπό τά λάφυρά του, τίς ψυχές τῶν ἄλλων ἀνθρώπων, μέ τήν ἀνάστασή του.
Ἀνέστης, λοιπόν, ὡς νικητής Χριστέ ὁ Θεός. Ἡ νίκη δέν ἦταν προσωπική μόνον, δική του ἀποκλειστικά. Ἡ ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ ἦταν ἀνάσταση ὅλου τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων. Κι αὐτό γιατί οἱ ψυχές στόν Ἅδη εἶναι τώρα ἐλεύθερες καί περιμένουν τό κάλεσμα τοῦ Κυρίου στήν β΄ παρουσία του γιά νά ἑνωθοῦν μέ τά σώματα καί νά εἶναι γιά πάντα μέ τόν Κύριο. Ἡ ἀνάσταση τοῦ Κυρίου εἶναι ἡ ἀνάσταση τοῦ πρώτου ἀνθρώπου, τοῦ θεανθρώπου Χριστοῦ. Ὁ Χριστός εἶναι ὁ πρωτότοκος τῆς κτίσεως καί δημιουργός. Εἶναι ὅμως συγχρόνος καί ὁ πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν, ἡ ἀπαρχή τῶν κεκοιμημένων.
Αὐτές εἶναι οἱ κοσμοϊστορικές διαστάσεις τοῦ γεγονότος τῆς ἀναστάσεως τοῦ Χριστοῦ γιά τόν ἄνθρωπο. Καί γιαυτό ὁ μόνος λόγος πού ἀπευθύνει ὁ ἀναστάς Κύριος στίς μυροφόρες γυναῖκες εἶναι τό: «χαίρετε».
Καί ὁ λόγος πού ἀπευθύνει στούς μαθητές εἶναι: «εἰρήνη ὑμῖν». Καί αὐτός ἐξ ἴσου σημαντικός. Τούς δωρίζει τήν εἰρήνη γιατί αὐτός εἶναι πού παρέχει στούς πεπτωκότες ἀνθρώπους τήν ἀνάσταση (ὁ τοῖς πεσοῦσι παρέχων ἀνάστασιν).
Οἱ πεσμένοι εἶναι οἱ ἁμαρτωλοί ἄνθρωποι. Ὁ Κύριος ἔπαθε, ἔχυσε τό Αἷμα του, γιά νά χαρίσει μέ τό ἴδιο τό Αἷμα του τήν ἄφεση στούς ἀνθρώπους. Τούς συγχώρεσε, τούς σήκωσε ἀπό τήν πτώση στήν ἁμαρτία, τούς ἀνέστησε μέ τήν ἀνάστασή του. Ἄν ὁ Χριστός δέν ἀναστήθηκε, θά ἦταν μάταια ἡ πίστη μας. Θά κουβαλάγαμε ὅλοι τίς ἁμαρτίες μας. Ἐπειδή ἀναστήθηκε ἔχει τή δύναμη ὁ Χριστός διά τοῦ Ἁγίου Αἵματός του πού ἔχυσε πάνω στόν σταυρό νά μᾶς συγχωρήσει καί νά μᾶς καθαρίσει ἀπό τίς ἁμαρτίες μας. Ὁ παθών καί ἀναστάς ἀνιστᾶ τούς ἀνθρώπους ἀπό τήν ἁμαρτία.
Ὁ παθών καί ἀναστάς ὅμως ὅπως εἴπαμε παραπάνω εἶναι ὁ πρωτότοκος ἐκ τῶν νεκρῶν. Καί μέ τήν ἀνάστασή του θά ἀναστήσει καί τά σώματα τῶν νεκρῶν καί θά δώσει τήν ἀνάσταση.
† ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΑΘΗΝΩΝ ΙΕΡΩΝΥΜΟΣ (ΚΟΤΣΩΝΗΣ)
Ἡμερολόγιο Ἄρθρων