Μητροπολίτου Αττικής και Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ...», ε΄ έκδ. (Αθήνα: Εκδόσεις «ΣΠΟΡΑ»), σελ. 3-8

Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ... 

1. Νέκταρ και μέλι

Μιλάτε στον Ιησού; Κυκλοφορείτε στα χείλη σας το λατρευτό όνομά του;

«Ἰησοῦς» είναι το όνομα «τό ὑπέρ πᾶν ὄνομα» (Φιλιπ. β΄ 9), που γεμίζει με συγκίνησι την ψυχή. Είναι το νέκταρ, που ευφραίνει τις πνευματικές αισθήσεις. Ο ήλιος, που απαλύνει την καταχνιά της βαρυθυμίας.

Ο Υιός του Θεού μίκρυνε τη δόξα του.

* * *

«Ἐκένωσεν ἑαυτόν» (Φιλιπ. β΄ 7). Πήρε την ανθρώπινη φύσι. Την υλική και περιωρισμένη. Έγινε ίδιος με μας. Ο συνοδοιπόρος μας στη γη, ο οδηγός στην αναζήτησι, ο αδελφός στην αγωνία.

Μια όψι της ταπεινώσεώς του είναι και το όνομα που πήρε. Ήταν κι’ είναι «πάντων ἐπέκεινα» (Γρηγόριος Ναζιανζηνός). Πάνω απ’ όλα τα δημιουργήματα και πέρα απ’ όλη την κτίσι. Ήταν κι’ είναι «οὐδενί λόγῳ ληπτός» (ακατάληπτος κι’ απερίγραπτος με τον οποιοδήποτε λόγο).  Κι’ όμως δέχτηκε να ονομαστεί με λέξεις δανεισμένες απ’ τα ανθρώπινα λεξιλόγια.

Ο αρχάγγελος Γαβριήλ φέροντας το μήνυμα του Ευαγγελισμού στην Παρθένο Μαρία τής είπε: «Καί καλέσεις τό ὄνομα αὐτοῦ Ἰησοῦν» (Λουκ. α΄ 31).

Έδωσε ένα όνομα, με το οποίο θα μπορούσε να τον προσφωνεί η παναγία Μητέρα, ο Ιωσήφ, οι γύρω άνθρωποι, οι μαθηταί, οι οπαδοί όλων των αιώνων.

Αυτό και έγινε.

Με το ιερό όνομα «Ἰησοῦ» φώναζε στοργικά τον Υιό του Θεού και σπλάγχνο της η αγνή Μητέρα της Ναζαρέτ. Μ’ αυτό τον προσφωνούσαν οι Ναζαρηνοί. Μ’ αυτό τον γνώρισαν οι Απόστολοι. Μ’ αυτό τον ικέτεψαν οι δέκα λεπροί (Λουκ. ιζ΄ 13) κι’ ο τυφλός Βαρτίμαιος (Μάρκ. ι΄ 47, Λουκ. ιη΄ 38). Μ’ αυτό τον αναζήτησαν στη Γεσθημανή οι αγροίκοι στρατιώτες. Αυτό ο Πιλάτος χάραξε πάνω στο Σταυρό (Ιωάν. ιθ΄ 19). Αυτό χρησιμοποίησε ο άγγελος, για να μεταδώσει στις πονεμένες Μυροφόρες το μήνυμα της Αναστάσεως.

Το όνομα Ιησούς! Έμεινε για τις ανθρώπινες γενηές το προσιτό όνομα του Θεανθρώπου. Και για τις λεπτές κι’ ευγενικές ψυχές των Χριστιανών η θελκτική και λατρευτή λέξι. Η επίκλησί του έγινε παράδοσι. Συνήθεια ιερή, που μεταδίδεται από μάννα σε παιδί κι’ από γενηά σε γενηά. Το βάζουμε μπροστά στις προσευχές. Το φέρνουμε και το ξαναφέρνουμε στα χείλη, καθώς πραγματοποιούμε τον άγιο διάλογο με τον ουρανό.

Ο κάθε πιστός, απλά κι’ αυθόρμητα, στρέφεται στον Ιησού και ικετεύει τον Ιησού.

Αναζητεί αδιάκοπα τον Ιησού ο ασκητής, με τη σύντομη, αλλά γεμάτη περιεχόμενο και νόημα και φλόγα ικεσία: «Κύριε, Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱέ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με τόν ἁμαρτωλόν». Αλλά τον επικαλείται κι’ ο άνθρωπος του μόχθου και της βιοπάλης με την ισχυρή κραυγή «Χριστέ μου!» ή με το ζωντανό «Κύριε, ἐλέησον», που αφίνει κάθε τόσο ν’ αναπηδάει απ’ τα πονεμένα του στήθη. Τον επικαλούμαστε όλοι στο ναό με τις υπέροχες προσευχές.

Αυτές τις προσευχές δεν μπορούμε ούτε καν να τις απαριθμήσουμε. Είναι πολλές, πάρα πολλές. Και σπαρμένες σ’ ολόκληρη τη λειτουργική ζωή. Αναφέραμε χαρακτηριστικά μια, γιατί είναι η πιο θαυμαστή σύνθεσι της αγάπης και της ικεσίας. Είναι ο Κανών του Θεοκτίστου του Στουδίτου, ο γνωστός με την επιγραφή: «Κανών ἱκετήριος εἰς τόν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν» (στο Ωρολόγιο της Εκκλησίας μας). Στον Κανόνα αυτό το πάθος του ποιητού είναι τόσο ισχυρό, η λαχτάρα του Ιησού τόσο έντονη, που σου δίνει την εντύπωσι πως όχι με τα χείλη, αλλά με την καρδιά ασπάζεται αδιάκοπα τα άχραντα πόδια του Αγαπημένου του κι’ αποθέτει στη βάσι του Σταυρού του τα πιο θερμά λόγια της λατρείας. Οι λέξεις, σαν να είναι φτωχές, επιστρατεύονται η μια μετά την άλλη. Ο προσευχόμενος ποιητής φωνάζει: «Ἰησοῦ γλυκύτατε Χριστέ», «Ἰησοῦ μακρόθυμε», «Ἰησοῦ Σωτήρ μου», «Ἰησοῦ μου πολυέλεε». Αναζητάει τον Ιησού και ταυτόχρονα τον λατρεύει.

Αυτή η ιερή παράδοσι μάς κληροδοτείται όχι σαν ιστορία, αλλά σαν τρόπος ζωής. Οι ήρωες της μαρτυρικής Εκκλησίας και οι άγιοι όλων των εποχών με το προσωπικό τους παράδειγμα και με τις σκέψεις τους και με τις ανατάσεις τους μας συμβουλεύουν να έχουμε πρόχειρο στη σκέψι και στην καρδιά και στα χείλη το όνομα του Αρχηγού μας και Λυτρωτού μας Ιησού.

Από τις γραπτές συμβουλές μεταφέρουμε δυο. Η μια προέρχεται από τον άγιο Παυλίνο, επίσκοπο Νόλης (354-431): «Τό ὄνομα τοῦ Ἰησοῦ εἶναι γιά τό στόμα νέκταρ καί γιά τή γλώσσα μέλι… Εἶναι μιά ζωντανή ἀμβροσία… Ὅταν κανείς τή γευτεῖ γιά μιά φορά, δέν θά θέλει νά τήν ἀποχωριστεῖ».

Η δεύτερη συμβουλή βγήκε από τη γραφίδα του αγίου Συμεών του Θεσσαλονίκης (ιε΄ αιών): «Πᾶς εὐσεβής πρέπει αὐτήν τήν ὀνομασίαν (το όνομα δηλαδή του Κυρίου Ιησού Χριστού) νά λέγει διά παντός ὡς προσευχήν καί μέ τόν νοῦν καί μέ τήν γλῶσσαν καί καθήμενος καί κινούμενος καί νά βιάζει πάντοτε πρός τοῦτο τόν ἑαυτόν του· θέλει δέ εὕρει μεγάλην γαλήνην καί χαράν, καθώς ἠξεύρουν μέ τήν πεῖραν ὅσοι περί αὐτῆς φροντίζουσιν».

Το σημαντικώτερο πνευματικό γενονός της εποχής μας θα ήταν να μάθουμε εμείς, οι σημερινοί ταραγμένοι άνθρωποι, ν’ αναζητάμε και να λαχταράμε τον Ιησού και να κυκλοφορούμε στο στόμα μας αδιάκοπα το ιερό όνομά του. Θα αρχίσουμε να ζούμε στιγμές συγκλονιστικής ευτυχίας. Θα νοιώσουμε πως μας συντροφεύει ο Λυτρωτής στην αγωνία και στην ερημιά και στον πόνο, αλλά και στη χαρά και στην επιτυχία της γήινης ζωής μας...