Μητροπολίτου Αττικής και Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Ὁ Ἅγιος Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ», ε΄ έκδ. 2011 (Αθήνα: Εκδόσεις «ΣΠΟΡΑ»), σελ. 9-10, 104-108

Ο Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ

... Σε μας τους Ορθόδοξους Έλληνες, η γνωριμία με τον Άγιο Σεραφείμ προσφέρει δυο μεγάλες ευλογίες. Πρώτα–πρώτα τοποθετεί μπροστά μας έναν άγιο διδάσκαλο, που με τη ζωή του και τις διδαχές του μάς μεταδίδει ανεκτίμητες εσωτερικές πνευματικές εμπειρίες. Και, δεύτερον, μας μεταφέρει τον παλμό και την πνευματική δημιουργία και την αγιότητα των Ορθοδόξων Ρώσων αδελφών μας και μας βοηθάει να ζήσουμε την οικουμενικότητα του Ευαγγελίου και την καθολικότητα της ιεράς κοινωνίας των αγίων.

Ακριβώς, για να φέρουμε κοντά στην κάθε ψυχή τις δυο ανεκτίμητες αυτές ευκαιρίες, προχωρούμε στην έκδοση του μικρού τούτου τεύχους. Περιέχει, στο πρώτο μέρος, μια σύντομη σκιαγραφία της ζωής του Αγίου Σεραφείμ και στο δεύτερο μετάφραση μιας υπέροχης συνομιλίας του με κάποιο μαθητή του, τον Μοτοβίλωφ.

Αν κανείς, διαβάζοντας τη συζήτηση του αγίου Σεραφείμ, βάλει τον εαυτό του στη θέση του Μοτοβίλωφ, θα αισθανθή πάρα πολύ ζωντανή την παρουσία του αγίου μπροστά του και οι συμβουλές του θα τον βοηθήσουν στο να αναθεωρήση ουσιαστικά τις αντιλήψεις του για τη ζωή και να χαράξη κατεύθυνση περισσότερο θεοκεντρική και πνευματική. Θα ανακαλύψη όχι ένα καινούργιο, αλλά ένα λησμονημένο τρόπο ζωής· Την ζωήν «εν Αγίω Πνεύματι», που είναι η μόνη γνήσια ζωή.

Κάνοντας αυτή την ανακάλυψη θα νοιώση την ανάγκη να πει ένα θερμό «ευχαριστώ» στον ταπεινό, αλλά μεγάλο καθοδηγητή και άγιο.

Β΄ ΤΟ ΦΩΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ

...

-Τι αισθάνεσαι τώρα, με ρώτησε ο π. Σεραφείμ.

-(Μοτοβίλωφ) Αισθάνομαι εξαιρετικά καλά, είπα.

-Δηλαδή, πώς καλά; Τι ακριβώς;

Εγώ απάντησα:

-Αισθάνομαι στην ψυχή μου μια ηρεμία, μια γαλήνη, που δεν μπορώ να την εκφράσω με κανένα λόγο.

-Αυτή είναι, φιλόθεε, είπε ο πατήρ Σεραφείμ, η ειρήνη, για την οποία μίλησε ο Κύριος στους μαθητάς του: «Εἰρήνην τήν ἐμήν δίδωμι ὑμῖν· οὐ καθώς ὁ κόσμος δίδωσιν, ἐγώ δίδωμι ὑμῖν»

(Ιωάν. ιδ’, 27). «Μή ταρασσέσθω ὑμῶν ἡ καρδία μηδέ δειλιάτω» (στ’, 27). «Εἰ ἐκ τοῦ κόσμου ἧτε, ὁ κόσμος ἄν τό ἴδιον ἐφίλει· ὅτι δέ ἐκ τοῦ κόσμου οὐκ ἐστέ, ἀλλ’ ἐγώ ἐξελεξάμην ὑμᾶς ἐκ τοῦ κόσμου, διά τοῦτο μισεῖ ὑμᾶς ὁ κόσμος» (Ιωάν. ιε’, 19). «Θαρσεῖτε, ἐγώ νενίκηκα τόν κόσμον» (Ιωάν. ιστ’, 33). Σ’ αυτούς τους ανθρώπους, που τους έχει διαλέξει, τους δίνει την ειρήνη, την οποία και συ τώρα αισθάνεσαι, την ειρήνη, η οποία κατά την έκφραση του αποστόλου «πάντα νοῦν ὑπερέχει» (Φιλιπ. δ’, 7). Ο Απόστολος την ονομάζει έτσι, επειδή με καμμιά λέξη δεν μπορεί κανείς να εκφράση την πνευματική ευτυχία, την οποία αυτή δημιουργεί στους ανθρώπους, που στην καρδιά τους την έχει φυτέψει ο Κύριος και Θεός. Ο Σωτήρας μας Χριστός την ονομάζει «εἰρήνην τήν ἐμήν». Είναι μια ελεύθερη προσφορά ιδικής του ιδιότητος. Και δεν προέρχεται απ΄ αυτόν τον κόσμο, γιατί καμμιά πρόσκαιρη, επίγεια ευδαιμονία δεν μπορεί να βάλη την ειρήνη στην ανθρώπινη καρδιά. Αυτή προσφέρεται από ψηλά, από τον ίδιο τον Κύριο και Θεό. Και γι’ αυτό ακριβώς και ονομάζεται «εἰρήνη τοῦ Θεοῦ» (Φιλιπ. δ’, 7).

-Τι ακόμα αισθάνεσαι; με ρώτησε ο πατήρ Σεραφείμ.

-Μια ασυνήθιστη γλυκύτητα, απάντησα.

Και συνέχισε:

-Αυτή είναι η γλυκύτης, για την οποία γίνεται λόγος στην Αγία Γραφή: «Μεθυσθήσονται ἀπό πιότητος οἴκου σου, καί τόν χειμάρρουν τῆς τρυφῆς σοῦ ποτιεῖς αὐτούς» (Ψαλμ. λε’, 9). Τούτη τη στιγμή, η γλυκύτης αυτή πλημμυρίζει τις καρδιές μας και ξεχύνεται σ’ ολόκληρη την ύπαρξή μας σαν μια ανέκφραστη ευχαρίστηση. Απ΄ αυτήν την ευχαρίστηση οι καρδιές μας απαλύνονται. Και είμαστε και οι δυο μας γεμάτοι από μια τέτοια ευτυχία, την οποία καμμιά γλώσσα δεν είναι σε θέση να εκφράση.

-Τι αισθάνεσαι ακόμα;

-Μια ασυνήθιστη χαρά σ’ ολόκληρη την καρδιά μου.

Και ο πατερούλης Σεραφείμ συνέχισε:

-Όταν το Άγιο Πνεύμα συγκαταβαίνη στον άνθρωπο και του χαρίζη την πληρότητα της παρουσίας του, τότε η ανθρώπινη ψυχή γεμίζει με ανέκφραστη χαρά. Γιατί το Άγιο Πνεύμα χαροποιεί οτιδήποτε εγγίζει. Αυτή είναι η ίδια χαρά, για την οποία μιλάει ο Κύριος στο Ευαγγέλιό του: «Ἡ γυνή ὅταν τίκτη, λύπην ἔχει, ὅτι ἦλθεν ἡ ὥρα αὐτῆς· ὅταν δέ γεννήση τό παιδίον, οὐκέτι μνημονεύει τῆς θλίψεως διά τήν χαράν ὅτι ἐγεννήθη ἄνθρωπος εἰς τόν κόσμον. Καί ὑμεῖς οὗν λύπην μέν νῦν ἔχετε· πάλιν δέ ὄψομαι ὑμᾶς καί χαρήσεται ὑμῶν ἡ καρδία, καί τήν χαράν ὑμῶν οὐδείς αἵρει ἀφ’ ὑμῶν» (Ιωάν. ιστ’, 21, 22).

Όμως, αυτή η χαρά, την οποία τώρα αισθάνεσαι, όσο κι αν είναι μια παρηγοριά, δεν είναι τίποτα, αν συγκριθή με τη χαρά εκείνη, για την οποία μιλάει ο Κύριος με τα χείλη του αποστόλου: «Ἅ ὀφθαλμός οὐκ εἶδε καί οὖς οὐκ ἤκουσε καί ἐπί καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη, ἅ ἡτοίμασεν ὁ Θεός τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν» (Α’ Κορ. β’, 9).

Προκαταβολές εκείνης της χαράς μάς δίνονται τώρα. Και αν με αυτές τις προκαταβολές δοκιμάζουμε τόση γλυκύτητα, αγαλλίαση και ευτυχία στις ψυχές μας, τι να πούμε για κείνη την άλλη χαρά, που επιφυλάσσεται εκεί, στον ουρανό, για όσους κλαίνε εδώ στη γη;

Και συ, παιδί μου, έχεις κλάψει αρκετά στη ζωή σου εδώ στη γη. Κοίταξε, λοιπόν, με ποια χαρά σε παρηγορεί ο Κύριος, ακόμα από τούτη τη ζωή. Τώρα σε μας απομένει το έργο, παιδί μου, προχωρώντας από κόπου σε κόπο, να αυξηθούμε «ἐκ δυνάμεως εἰς δύναμιν» για να φθάσουμε «εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ Χριστοῦ» (Εφεσ. δ’, 13) και για να εκπληρωθούν σε μας τα λόγια του Κυρίου: «Οἱ ὑπομένοντες τόν Θεόν ἀλλάξουσιν ἰσχύν, πτεροφυήσουσιν ὡς ἀετοί, δραμοῦνται καί οὐ κοπιάσουσι, βαδιοῦνται καί οὐ πεινάσουσιν» (Ησαΐου μ’, 31). Και «ὁ Θεός τῶν Θεῶ» θα εμφανισθή στην επουράνια Σιών, στην οποία κυριαρχεί η καθαρή σοφία και είναι γεμάτη με ουράνια θεάματα. Τότε, η τωρινή χαρά μας θα μας δοθεί μ’ όλη τη δύναμή της και την πληρότητά της, και κανένας δεν θα μπορή να μας την στερήση, θα μας πλυμμυρίζη δε με ανέκφραστες ουράνιες ευχαριστήσεις.

-Τι άλλο αισθάνεσαι, φιλόθεε;

Εγώ απάντησα:

-Μια εξαιρετική θερμότητα.

-Τι θερμότητα παιδί μου; Μα, δεν είμαστε κ’ οι δυο μας μέσα στο δάσος; Τώρα είμαστε στην καρδιά του χειμώνα. Κάτω από τα πόδια μας δεν απλώνεται χιόνι, περισσότερο από βερσκά (ρωσική μονάδα) κι από πάνω δεν εξακολουθεί να πέφτη πυκνό χιόνι; Τι θερμότητα μπορεί να υπάρχη εδώ;

Εγώ απάντησα:

-Παρόμοια μ’ εκείνη, που αισθάνεται κανείς όταν παίρνη ένα θερμό λουτρό και τον περιτυλίγει ο ατμός.

-Και η ευωδία που αισθάνεσαι –με ρώτησε– μοιάζει με την ευωδία ενός λουτρού;

-Όχι, απάντησα, στη γη δεν υπάρχει τίποτα, που να παραβληθή μ’ αυτό το άρωμα. Παληά, όταν ακόμα ζούσε η μητέρα μου, μου άρεσε να χορεύω και πήγαινα σε συγκεντρώσεις και χορευτικές βραδυές. Τότε η μητέρα μου με έλουζε με αρώματα, τα οποία αγόραζε από τα καλύτερα καταστήματα του Καζάν. Αλλά εκείνα τα αρώματα δεν έδιναν τούτη την ευωδία.

Τότε ο πατερούλης Σεραφείμ, χαμογελώντας από ευχαρίστηση, είπε:

-Κ’ εγώ, παιδί μου, ξέρω πως έτσι είναι και γι’ αυτό σε ρωτώ, για να μάθω αν πράγματι το αισθάνεσαι. Σωστά νοιώθεις, φιλόθεε. Καμμιά ευχαρίστηση γηΐνου αρώματος δεν μπορεί να συγκριθή με τούτο το άρωμα, το οποίο απολαμβάνουμε τώρα, γιατί αυτό, που μας κυκλώνει είναι η ευωδία του Αγίου Πνεύματος του Θεού. Ποιο γήινο πράγμα μπορεί να παραβληθή μαζί του;

Πρόσεξε καλά, φιλόθεε, αυτό που είπες προηγουμένως. Ότι, δηλαδή, γύρω σου αισθάνεσαι μια τέτοια ζέστη, όπως μέσα σ’ ένα λουτρό. Κι όμως, κοίταξε, ούτε το χιόνι, που βρίσκεται επάνω σου κι επάνω μου ούτε αυτό που βρίσκεται κάτω από τα πόδια μας λυώνει. Αυτό σημαίνει πως η θερμότης δεν βρίσκεται στον αέρα, αλλά σε μας τους ίδιους. Και αυτή είναι ακριβώς η θερμότης την οποία μας εμπνέει το Πνεύμα το Άγιο να ζητάμε με την προσευχή μας προς τον Κύριο: Κάνε μας «τῷ πνεύματι ζέοντες» (Ρωμ. ιβ’, 1).

Φλογισμένοι μ’ αυτή τη φωτιά οι ερημίτες και οι ερημίτισσες δεν φοβόνταν την παγωνιά του χειμώνα. Ένοιωθαν σα να ήταν ντυμένοι με ζεστές γούνες, γιατί περιβάλλονταν με το ευλογημένο ρούχο, το υφασμένο από τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος.

Το ίδιο πρέπει να συμβαίνη και στην περίπτωσή μας, γιατί η Χάρις του Αγίου Πνεύματος κατοικεί μέσα μας, στην καρδιά μας, σύμφωνα με αυτό, που λέει ο Κύριος: «Ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ ἐντός ὑμῶν ἐστί» (Λουκ. ιζ’, 21). Με τη φράση «βασιλεία τοῦ Θεοῦ» ο Κύριος εννοούσε τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος. Αυτή η βασιλεία του Θεού βρίσκεται τώρα μέσα μας. Και η Χάρις του Αγίου Πνεύματος μάς φωτίζει και μας θερμαίνει ακόμα και εξωτερικά, και αρωματίζοντας τον αέρα, που μας περιβάλλει με αναρίθμητα αρώματα, κάνει τις αισθήσεις μας να απολαμβάνουν ουράνιες απολαύσεις και ποτίζει τις καρδιές μας με ανέκφραστη χαρά. Η τωρινή μας κατάσταση είναι αυτή, για την οποία ο απόστολος λέει: «οὐκ ἐστίν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ βρῶσις καί πόσις, ἀλλά δικαιοσύνη καί εἰρήνη καί χαρά ἐν Πνεύματι Ἁγίῳ» (Ρωμ. ιδ’, 17)...