Γνωρίσματα πίστεως

«Ἡ πίστη δέν εἶναι μήτε ἀφέλεια, μήτε ἀγνωσία. Εἶναι ἀποτέλεσμα πολλῆς πνευματικῆς ἀναζήτησης, λιπαρῆς μελέτης καί γλυκειᾶς μυστικῆς ἐμπειρίας. Λογική καί συνειδητή ὑπέρβαση τῶν σχημάτων τῆς ὕλης καί τῶν ἐμπειριῶν τῆς ἐγκόσμιας καθημερινότητας. Διάλογος ψυχῆς μέ τόν «Ὄντα»».

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Βοήθει μου τῇ ἀπιστίᾳ», α΄ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 2003), σελ. 69

Μεταμεσονύκτια ἀγωνία ἑνός Ποιμενάρχη

Αὐτό τό σημείωμα βρέθηκε πρόσφατα στά κατάλοιπα τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν κυροῦ Ἱερωνύμου (Κοτσώνη). Γραμμένο πρίν ἀπό 40 χρόνια, κάποια νύκτα στίς 3 τό πρωί, 6 χρόνια μετά τήν παραίτησή του ἀπό τόν ἀρχιεπισκοπικό θρόνο καί 9 χρόνια πρίν ἀπό τήν κοίμησή του. Καί, σίγουρα, δέν θά ἦταν ἡ μόνη φορά που ὁ μακαριστός Γέροντας ξενυχτοῦσε φυλάσσοντας «φυλακάς τῆς νυκτός», ζώντας στό ἐρημητήριό του στά Ὑστέρνια τῆς Τήνου καί ἐξυπηρετώντας ὡς ἁπλός ἐφημέριος ἕνα μικρό παρακείμενο χωριό, τήν Καρδιανή...

Μαζί μέ τόν Χριστό

«9/1/1979, ὥρα 3 π.μ.

Γιά πρώτη φορά σκέπτομαι πόσο φοβερό ἐγωισμό κρύβει ἡ φράσις: «ὁ Θεός μαζί σου». Δέν σκεπτόμαστε ἐμεῖς νά εἴμαστε μέ τό Θεό, ἀλλ’ ὁ Θεός νά εἶναι μαζί μας, σάν ἐξάρτημά μας, σάν ἀκόλουθός μας. Δηλαδή, ἐμεῖς νά προχωροῦμε καί ὁ Θεός νά μᾶς παρακολουθῇ. Δέν μ’ ἀρέσουν νά μέ «ἀκολουθοῦν». Θά ἤμουν εὐτυχισμένος νά ἀκολουθῶ ἐγώ τό Θεό, καί μαζί στόν ἴδιο δρόμο νά ἦσαν ὅλοι οἱ ἀδελφοί μου, ὅλοι οἱ ἄνθρωποι. Ἴσως γι’ αὐτό δέν μοῦ ἄρεσε ποτέ τό «ἱερωνυμικός».

Ἀλλά γιά νά ἀκουλουθῆς τό Θεό πρέπει νά σοῦ ἀνοίξη Ἐκεῖνος τά μάτια νά βρῆς τό δρόμο πού Ἐκεῖνος βαδίζει. Καί νά εἶσαι ἕτοιμος ὄχι ἁπλῶς νά ἀκολουθῆς, ἀλλά νά Τόν ἀκολουθῆς σηκώνοντας καί τό σταυρό σου. Νά εἶσαι μαζί Του σημαίνει νά εἶσαι μόνο μέ Ἐκεῖνον, μέ κανένα ἄλλον, οὔτε μέ τόν ἑαυτό σου. Εἶναι ἡ προϋπόθεσις: “ἀπαρνησάσθω ἑαυτόν’’… Χωρίς συμβιβασμούς μέ κανένα, πρό παντός οὔτε μέ τόν ἑαυτό σου.

Θεέ μου, βοήθησέ μέ νά σ’ ἀκολουθήσω, νά ἀκολουθήσω Ἐσένα, μόνον Ἐσένα. Νοιώθω ὅμως τόσο ἀδύνατος, τόσο μικρός καί τόσο μεγάλο τό αἴτημα καί τόσο δυσανάλογο γιά τά κότσια μου. Τό βλέπω, τό νοιώθω, εἶμαι βέβαιος πώς μέ τίς δικές μου δυνάμεις δέ θά τά βγάλω πέρα. Εἶμαι ἕτοιμος νά μέ ἐγκαταλείψουν οἱ πάντες; Νά μέ ἀφορίσουν; Νά πεινάσω; Νά μήν ἔχω οὔτε μιά ἀσπιρίνη; Νά γυμνητεύσω; Νά πεθάνω ἐξ αἰτίας αὐτῶν, γιά Σένα; Καί πρέπει νά εἶμαι πέρα γιά πέρα εἰλικρινής μαζί Σου. Δέν χωροῦν περιστροφές καί μισόλογα. Πρέπει νά πῶ ἕνα ναί ἤ ἕνα ὄχι. Σκέτα, ἁπλά, ὁλοκάθαρα. Νά πῶ ναί; Εἶναι τόσο δύσκολο… δέν τό τολμῶ. Καί ὅμως, ἄν δέν πῶ τό ναί, ἄν ἔστω καί μόνο ἀναβάλω τήν ἀπάντηση, οὔτε αὐτό τό τολμῶ, γιατί κι αὐτό ἀκόμα τό θεωρῶ ἄρνηση.

Ρωτάω τόν ἑαυτό μου: Γι’ αὐτό μ’ ἔφερε ὁ Θεός στόν κόσμο; Γι’ αὐτό μέ ὡδήγησε μέχρι αὐτήν τήν ὥρα; Γι’ αὐτό μοῦ ἔδωσε 73 χρόνια ζωῆς; Γι’ αὐτό μέ ἔφερε σ’ αὐτή τήν “ὡρίμανσι”;

Τί θά γίνη; Θά προχωρήσω μαζί Του; Δέν μπορῶ· δέν μπορῶ. Κύριε, ὁδήγησέ με, θέλω να εἶμαι μαζί Σου. Μαζί Σου. Στήριξέ με. Δυνάμωσέ με... Νά εἶμαι μαζί Σου».

Γεύτηκα τό γλυκό δάκρυ

«Παντοκράτωρ Κύριε, οἶδα, πόσα δύνανται τά δάκρυα».

Ἀνακάλυψα τή δύναμη τῶν δακρύων. Γεύτηκα τή γλυκύτητά τους. Ἀπόκτησα την ἐμπειρία τῆς λυτρωτικῆς δραστικότητάς τους.

***

Δέ χρειάστηκε νά περιμένω τό ἡλιόγερμα τῆς ζωῆς, γιά νά στάξουν τά μάτια μου. Στό βρεφικό μου λίκνο φυτεύτηκε τό πρῶτο μου δάκρυ. Δίχως νά τυπώσω μέσα μου τήν ἀφορμή. Δίχως νά κρατήσω στή μνήμη μου τό χρονικό τοῦ στεναγμοῦ μου.

Παιδί τοῦ Ἀδάμ, πού γεννήθηκα ἔξω ἀπ’ τόν Παράδεισο τῆς τρυφῆς (Γενέσ. γ΄ 23) πῆρα ἀπ’ τόν πατέρα μου τόν κλῆρο τοῦ πόνου καί φορτίστηκα μέ τό ξέχειλο σταμνί τῶν δακρύων. Ἔγινα δέκτης τοῦ θλιβεροῦ ἀγγέλματος: «ἀκάνθας καί τριβόλους ἀνατελεῖ σοι, καί φαγῇ τόν χόρτον τοῦ ἀγροῦ· ἐν ἱδρῶτι τοῦ προσώπου σου φαγῇ τόν ἄρτον σου, ἕως τοῦ ἀποστρέψαι σε εἰς τήν γῆν, ἐξ ἧς ἐλήφθης» (Γενέσ. γ΄18,19). Κι ἄρχισα νά γράφω μέ τό ἀνάβλυσμα τῶν ματιῶν μου τήν ἱστορία τῆς ζωῆς μου.

Ἔκλαψα, στέναξα, θρήνησα. Δέν ἀπόμεινε σελίδα στό χρονικό τοῦ βίου μου, πού νά μήν ποτιστεῖ μέ τό ἁλμυρό δάκρυ.

Κι αὐτό τό κλάμα τὄνοιωσα νά σταλάζει σά φαρμάκι μέσα μου. Σά γεύση ἀπογοήτευσης κι ἀφόρητης ὀδύνης.

Δεν ήταν ο εκλεκτός της Χούντας ο Ιερώνυμος

Έχει τεχνηέντως διαδοθεί από πολλών ετών ότι ο αοίδιμος Αρ­χιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος ήταν ο εκλεκτός της Χούντας των συνταγματαρχών. Εκκλησιαστι­κοί και άλλοι κύκλοι συντηρούν αυτόν τον χαρακτηρισμό, που όμως αποδεικνύεται ό­ τ ι   ε ί ν α ι   ψ έ μ μ α   κ α ι   σ υ­ κ ο φ α ν τ ί α, για να  μειώ­σουν την πνευματική του ακτινο­βολία.

Ο καθηγητής κ. Μάρκος Σιώτης πριν κοιμηθή ο αείμνηστος Ιερώνυμος του απεκάλυψε τα πε­ριστατικά για τις διαθέσεις των στρατιωτικών ως προς την εκλογήν του και τα επανέλαβε σε δημοσίαν  διάλεξί  του.

Χουντικός ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Ἀθηνῶν Ἱερώνυμος (Κοτσώνης);

Στίς 22 Νοεμβρίου τοῦ ἔτους 1989, ὅλοι ἐκεῖνοι, πού ἀγαποῦσαν καί σέβονταν τό σεπτό πρόσωπο τοῦ Ἀρχιεπισκόπου ῾Ιερωνύμου, συγκεντρώθηκαν στή μεγάλη αἴθουσα τῆς ᾿Αρχαιολογικῆς ῾Εταιρείας ᾿Αθηνῶν σέ φιλολογικό μνημόσυνο, ἕνα χρόνο μετά τήν κοίμηση τοῦ ἀληθινοῦ ποιμένα καί κορυφαίου Πανεπιστημιακοῦ δασκάλου.

῞Ενας ἀπό τούς ὁμιλητές, ἦταν ὁ καθηγητής τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς τοῦ Πανεπιστημίου ᾿Αθηνῶν, κ. Μᾶρκος Σιώτης. Πρέπει νά σημειωθεῖ, ὅτι ὁ καθηγητής κ. Σιώτης, ἐκτός ἀπό τήν πανεπιστημιακή του ἐνασχόληση, προσέφερε τίς ὑπηρεσίες του καί στήν ἐπιτελική ἔπαλξη τοῦ ῾Υπουργείου Παιδείας, ὡς Γενικός Διευθυντής Θρησκευμάτων, κατά τήν περίοδο, πού ὁ τότε ᾿Αρχιμανδρίτης καί συνάδελφός του ῾Ιερώνυμος κλήθηκε νά διακονήσει, ἀπό τή θέση τοῦ προκαθημένου, τήν ᾿Εκκλησία τῆς ῾Ελλάδος. Ἦταν μάλιστα παρών μέσα στή Σύνοδο πού τόν ἐξέλεξε, ὡς ἐκπρόσωπος τοῦ Ὑπουργείου Παιδείας. 

Ἐπιστημονικό καί συγγραφικό ἔργο
τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἀθηνῶν Ἱερωνύμου (Κοτσώνη)

Τό κείμενο πού ἀκολουθεῖ ἀποτελεῖ μιά ὁμιλία πού ἀπαγγέλθηκε τήν 22-11-1989 στή μεγάλη αἴθουσα τῆς Ἀρχαιοελληνικῆς Ἑταιρίας Ἀθηνῶν ἀπό τόν Μάρκο Σιώτη, ὁμότιμο Καθηγητή Πανεπιστημίου Ἀθηνῶν, κατά τό φιλολογικό μνημόσυνο γιά τήν συμπλήρωση ἑνός ἔτους ἀπό τόν θάνατο τοῦ Ἀρχιεπισκόπου Ἱερωνύμου.

Μέ λίγα λόγια ξεδιπλώνεται τό πλούσιο συγγραφικό ἔργο τοῦ μακαριστοῦ Ἀρχιεπισκόπου γιά νά θαυμάσουμε καί αὐτή τήν πτυχή τῆς πολυσύνθετης προσωπικότητάς του.

Γιά να διαβάσετε τό σχετικό ἀρχεῖο, πατῆστε τό παρακάτω εἰκονίδιο:

Κυριακή Τυρινής

Έξοδος από την ραστώνη

 Αποστολικό ανάγνωσμα

(Ρωμ.ιγ΄ 11-ιδ΄4)

Του Αρχιμ. Ειρηναίου Μπουσδέκη

«ώρα ημάς ήδη εξ ύπνου εγερθήναι»

Η ΠΑΘΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΡΑΣΤΩΝΗΣ ΤΗΣ ΕΠΟΧΗΣ ΜΑΣ

Είναι παράξενο στην εποχή μας που χαρακτηρίζεται από μια ταχύτητα εξελίξεως των πραγμάτων και μια ενεργητικότητα του ανθρώπου για χίλια δυο πράγματα του κόσμου τούτου, στο επίπεδο το πνευματικό ο άνθρωπος ζει σήμερα μέσα στην ραστώνη. Μια ακινησία, μια αδράνεια για τα πνευματικά θέματα, μια παθητική στάση που δείχνει την έλλειψη του ενδιαφέροντος και την ανυπαρξία οραμάτων και μεγάλων σκοπών.

Ο σημερινός άνθρωπος έχει υποκύψει σε ένα όραμα ζωής που χαρακτηρίζεται ἀπό τή ζωή της ευκολίας και της άνεσης, ἀπό την απόλαυση της ύλης και της σάρκας. Ένα ευδαιμονισμό από πλευράς υλικής αλλά συγχρόνως μια νωθρότητα και χαύνωση από πλευράς πνευματικής.

Ὑψηλός δείκτης δημοτικότητας 

Σφύζει ἀπό κίνηση τό παζάρι τῆς δημοτικότητας. Πολιτευτές, ἀρχιεπίσκοποι, ἠθοποιοί, τραγουδιστές, βαρῶνοι τοῦ πλούτου, συνωστίζονται στή φωτεινή δέσμη τῆς κάμερας, γιά νά φωτογραφηθοῦν, νά προβληθοῦν στό γυαλί  και νά ἀνεβάσουν τό δείκτη τῆς δημοτικότητάς τους.

Στά μυστικά τῆς τέχνης τῆς δημοτικότητας δέ θά μπεῖ κανένας ἀπό τούς κοινούς θνητούς. Mήτε θά μάθει τό ὑλικό καί τό ἠθικό κόστος τῆς δημόσιας  προβολῆς. Δέ θά τά δεῖ νά δημοσιεύονται. Δέ θά διαβάσει μέ τά μάτια του τά ἔξοδα σέ χρῆμα.  Mήτε θά ψηλαφήσει τίς ὑπογραφές τῶν συναλλαγματικῶν, πού δίνονται ἤ ἐκβιάζονται στούς σκοτεινούς θαλάμους τῆς διαπλοκῆς. Δέ θά σταθεῖ θεατής καί μάρτυρας στά σπρωξίματα, γιά τό προσπέρασμα στήν κούρσα τῆς πρωτιᾶς. Kαί  στά διαγκωνίσματα,  πού ἀνταλλάσσονται πρίν  τήν κατάληψη τῶν πρώτων  θέσεων  στό βάθρο τῆς  ἐγκόσμιας δόξας.

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 26, 1-12-1999

«Ἡ γνῶσις φυσιοῖ, ἡ δέ ἀγάπη οἰκοδομεῖ»

(A΄ Kορινθ. η΄ 1)

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου 

Παλιά ἡ διάγνωσι. Ἀπόσταγμα προσωπικῆς σοφίας  καί  ἔλλαμψης τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Ἐμπειρία τῆς θεοφώτιστης προσωπικότητας τοῦ μεγάλου ἀποστόλου. Tοῦ Παύλου. Kαί χαραγμένη ἀπό τό εὐλογημένο χέρι του στήν ἐπιστολή, πού στέλνει στήν Ἐκκλησία τῆς Kορίνθου.

Ἡ γνῶσι, μικρή ἤ μεγάλη, λυμφατική ἤ πληθωρική, μπορεῖ νά ἀλλοιώσει τήν ὕπαρξι. Nά τήν ἐκτρέψη ἀπό τήν ἰσορροπία τῆς αὐτογνωσίας, τῆς σεμνότητας καί τῆς ταπεινοφροσύνης. Nά τήν ἀπομονώση καί νά τήν ἀποκόψη ἀπό τό κοινωνικό σῶμα τῶν «ἀδελφῶν». Nά τή σπρώξη στήν ἄγονη ἔπαρσι. Nά τήν καταντήση πύργο κλειστό. Tαξιδευτή μοναχικό στό πέλαγος τῆς ἱστορίας.