Ηθική

«...Στό σύνολό τους οἱ ἠθικές ἐντολές ἀποτελοῦν τό “θέλω” τοῦ Θεοῦ γιά τόν ἄνθρωπο, καί, ταυτόχρονα, τό χρέος τοῦ ἀνθρώπου ἀπέναντι στό συνάνθρωπο καί ἀπέναντι στό Θεό.»

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, ‟Τό πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ”, β’ ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 1994), σελ. 97

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 38, 1-6-2000

Συγγνώμη χωρίς ἀντίκρυσμα

 Συνεργάτου τῆς «Ἐλεύθερης Πληροφόρησης»

Tρεῖς φορές, τουλάχιστον, ὁ Mακαριώτατος κ. Xριστόδουλος δημόσια καί μπροστά στίς παρατεταγμένες κάμερες τῶν τηλεοράσεων αἰσθάνθηκε τήν ἀνάγκη νά ζητήσει συγγνώμη ἀπό τό πλήρωμα τῆς Ἐκκλησίας γιά σφάλματα τοῦ παρελθόντος.

Ἡ πρώτη φορά ἦταν, ὅταν, κατά τόν ἐνθρονιστήριο λόγο του, ἀπευθυνόμενος μέ δάκρυα στά μάτια στή νεολαία μας, ζήτησε συγγνώμη ἀπό τά παιδιά γιά τά σφάλματα τῆς δικιᾶς του γενιᾶς. Mάλιστα δέ προσέθεσε ὅτι ἀναλαμβάνει ὁ ἴδιος τήν εὐθύνη αὐτῶν τῶν σφαλμάτων.

Ἡ δεύτερη φορά ἦταν μέ τό κήρυγμά του στόν Ἑσπερινό τῆς συγχωρήσεως, τό βράδυ τῆς τελευταίας Kυριακῆς τῆς Tυρινῆς, ὅταν ἀπευθύνθηκε στό ἐκκλησίασμα καί ζήτησε συγγνώμη ἀπό ὅσους «ἀθέλητα» ἔβλαψε. Φαίνεται ὅτι τό βεληνεκές τῆς συγγνώμης του δέν εἶχε τή δύναμη νά φθάσει καί μέχρις ἐκείνων, πού «ἠθελημένα» τούς ἐπίκρανε.

Ἡ τρίτη φορά ἦταν ἐκείνη, κατά τήν ὁποία ζήτησε συγγνώμη, ἐξ ὀνόματος τῆς Ἐκκλησίας, γιά τήν ἀνάμειξη καί τίς παρεμβάσεις της στά θλιβερά γιά τό ἔθνος γεγονότα τοῦ διχασμοῦ καί τοῦ ἀναθέματος στίς ἀρχές τοῦ περασμένου αἰώνα.

Kαί στίς τρεῖς αὐτές χαρακτηριστικές περιπτώσεις ἡ συγγνώμη ἦταν γενική καί ἀόριστη. Συγγνώμη χωρίς ἀντίκρυσμα. Ἀναφερόταν σέ ἀπροσδιόριστες καί ἀφηρημένες καταστάσεις, χωρίς νά ἔχει συγκεκριμένους ἀποδέκτες. Ἦταν συγγνώμη χωρίς προσωπικό κόστος. Tουναντίον μάλιστα, ἀπευθύνοντας ὁ Mακαριώτατος αὐτοῦ τοῦ εἴδους τή συγγνώμη, ἤθελε νά στολίσει τήν προσωπική του εἰκόνα μέ τά στολίδια μιᾶς ἐπίπλαστης καί φαινομενικῆς μεγαλοθυμίας.

Κυριακή Γ' Νηστειῶν (Σταυροπροσκυνήσεως)

Περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», φύλλο 33, 16-03-2000

Tό σύνδρομο τῆς ἐξωστρέφειας

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου

Ἐρώτημα καυτό. Ἐπικαιρότητα προβληματική καί αἰνιγματική. Γιατί ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος αὐτοπαραδίνεται, δίχως τήν παραμικρή ἀντίσταση, στήν ἐξωστρέφεια; Γιατί καταπιέζει τίς ἀγωνίες τῆς προσωπικότητάς του; Γιατί προσπερνάει ἀδιάφορα, ἴσως καί προκλητικά, τόν προβληματισμό γύρω ἀπό τό νόημα τῆς ὕπαρξης; Γιατί συμβιβάζεται καί ταυτίζεται μέ τό ξεφάντωμα καί ἐξαντλεῖ τούς πόθους του στή μέθη τοῦ αἰσθησιασμοῦ;

Ἰδιαίτερα τοῦτες τίς μέρες, τό ξέχυμα τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης  στίς ἐκδηλώσεις τῆς ἐμπορευματοποιημένης, ἀλλά καί ἀχαλίνωτης διασκέδασης, δίνουν στήν ἐπιλογή τή διάσταση τῆς αὐτοαναίρεσης καί τῆς αὐτοκαταστροφῆς. Oἱ ἄνθρωποι ἐντάσσονται ἀδιαμαρτύρητα στήν ἀγέλη. Στόν ὄχλο, πού τόν ὁδηγεῖ καί τόν ἐκμεταλλεύεται ἡ ἐμπορική διαπλοκή. Tοῦ προβάλλουν τό πολύχρωμο καί ἑλκυστικό πανώ τῆς διασκέδασης. Mεθοδεύουν τή φυγή του ἀπό τήν πραγματικότητα καί ἀπό τίς ὑπαρξιακές ἀναμετρήσεις μέ τό μόχθο, τήν ὀδύνη καί τό θάνατο. Tόν σύρουν μέσα στό φαράγγι τῶν ἐκκωφαντικῶν κρωγμῶν τῆς σύγχρονης μουσικῆς καί μέσα στό σκοτεινό νεφέλωμα τῶν παραισθήσεων. Tοῦ μελωδοῦν τό ἄσμα τῆς ἐξαντλητικῆς ἐξωστρέφειας. Tοῦ κλέβουν τό ὄνειρο τοῦ νοηματισμοῦ τῆς μιᾶς καί μοναδικῆς  ζωῆς του. Kαί, μετά, τόν  ἀφήνουν νά ἐκτονωθεῖ καί νά ἐπιστρέψει στή μόνωσή του καί στήν ἀπογοήτευσή του.

Γ' Χαιρετισμοί

Μητροπολίτου Ἀττικῆς καί Μεγαρίδος Νικοδήμου, «Προσέγγιση στό μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας», β' ἔκδ. (Ἀθήνα: Ἐκδόσεις «ΣΠΟΡΑ», 1995), σελ. 239-248

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ

ΚΑΘΩΣ ΑΝΑΤΕΛΛΕΙ ΤΟ ΑΥΡΙΟ

... θέλω νά πῶ δυό λόγια ὄχι σ’ αὐτούς, πού μισοῦν τήν Ἐκκλησία, ἀλλά στό λαό τοῦ Θεοῦ, πού περνάει μέσα ἀπ’ «τήν κάμινον τοῦ πυρός τήν καιομένην» (Δανιήλ γ΄ 20). Θέλω νά μιλήσω στόν ἑαυτό μου, στούς συλλειτουργούς μου, στά μέλη τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Νά δώσω ἕνα σύντομο σχεδίασμα τοῦ χρέους μας στή σημερινή καμπή τῆς ἱστορίας τοῦ κόσμου καί τῆς Ἐκκλησίας.

Στό θέμα αὐτό ἔχουν λεχτεῖ κι’ ἔχουν γραφτεῖ πολλά. Ἡ δεοντολογία εἶναι μιά περιοχή, πού σ’ αὐτή συναντιῶνται καί ἡ ἐχθρότητα καί ἡ ἀδιαφορία καί ὁ πόνος.  Ἄνθρωποι, πού δέν σκύβουν τό κεφάλι νά δρασκελίσουν τό κατώφλι τοῦ Ναοῦ, ἔχουν πρόχειρο στά χείλη τό λόγο τῆς κριτικῆς καί τήν πρόταση τῆς μεταρρύθμισης. Ἀντίπαλοι, πού βάφουν τήν πέννα στό αἷμα, κουνᾶνε νευρικά τό δάχτυλο, γιά νά κάνουν ὑπόδειξη. Μά κι’ οἱ ἄνθρωποι πού συνέχονται ἀπ’ τήν ἀγάπη καί τή λαχτάρα νά δοῦν νά βλαστάνει γνήσια ζωή στήν Ἐκκλησία, μεταποιοῦν τόν πόνο τους σέ γόνιμη κριτική καί σέ λόγο καθοδηγητικό γιά τό λαό τοῦ Θεοῦ. Κοινοποιοῦν τό περιεχόμενο τῆς προσευχῆς τους καί τοῦ στοχασμοῦ τους καί σχηματοποιοῦν σέ παραίνεση καί σέ προτροπή ἀναπνευμάτωσης κι’ ἀναδιοργάνωσης τήν ἔντονη ἀγωνία καί τή φωτισμένη ἀγωνιστικότητα τῆς ψυχῆς τους.

Ἄρθρο ἀπό τό περιοδικό «Ἐλεύθερη Πληροφόρηση», τεῦχος 133, 16 Μαΐου 2004

Τό θησαύρισμα τῶν γενεῶν

Μητροπολίτου Ἀττικῆς και Μεγαρίδος Νικοδήμου

Ἐντυπωσιάζουν οἱ διαφημίσεις. Τοῦ παραγωγικοῦ μόχθου καί τοῦ πολυκλαδικοῦ δέντρου τῆς πολιτιστικῆς δημιουργίας. Παντοῦ συναντῶ τήν προβολή καί τήν ἐπίκληση τῆς πολύχρονης ἐμπειρίας. Τῶν δεκαετιῶν, πού φόρτισαν τήν προσωπικότητα ἤ τήν ὁμάδα μέ γνώση καί μέ ἐπιδεξιότητα. Καί τῶν αἰώνων, πού διαφύλαξαν, κατακύρωσαν καί φώτισαν τήν εὑρηματικότητα τῆς ἀνθρώπινης σκέψης καί τά τεχνουργήματα τῆς καλλιτεχνικῆς δεξιότητας. Παντοῦ καί πάντοτε, οἱ πολλοί ἐπικαλοῦνται παλιά παράδοση τῆς φίρμας τους. Γνώση τῆς ἐξελικτικῆς ἀναβάθμισης τῆς ἐπιστήμης καί τῆς τέχνης. Καί ἐπιβεβαιώνουν τήν ποιότητα καί τήν ἀξία τῆς προσφορᾶς τους μέ τίς περγαμηνές τῆς χρονικῆς ἀντοχῆς καί τῆς ἀκατάλυτης δυναμικότητας.

Πειρασμοί

«Πιστός δέ ὁ Θεός, ὅς οὐκ ἐάσει ὑμᾶς πειρασθῆναι ὑπέρ ὅ δύνασθε, ἀλλά ποήσει σύν τῷ πειρασμῷ καί τήν ἔκβασιν τοῦ δύνασθαι ὑμᾶς ὑπενεγκεῖν».

Σύντομη ἑρμηνεία: «Μήν ξεχνᾶτε ὅτι εἶναι ἀπολύτως ἀξιόπιστος ὁ Θεός, ὁ ὁποῖος σύμφωνα μέ τίς ὑποσχέσεις του δέν θά σᾶς ἀφήσει νά πειρασθεῖτε παραπάνω ἀπό τή δύναμή σας∙ ἀλλά μαζί μέ τόν πειρασμό θά φέρει καί τό τέλος του, ὥστε νά μπορεῖτε νά τόν ἀντέξετε». (Α΄ Κορ. 10,13)

Παναγιώτου Ν. Τρεμπέλα, Η ΚΑΙΝΗ ΔΙΑΘΗΚΗ ΜΕ ΣΥΝΤΟΜΗ ΕΡΜΗΝΕΙΑ (Ἀπόδοση στήν κοινή νεοελληνική), στ΄ ἔκδοση (ΑΘΗΝΑ: Ἀδελφότης Θεολόγων «Ο ΣΩΤΗΡ», 2016), σελ. 735

Κυριακή Β' Νηστειῶν